-->
Məqalələr



Sorğu


Vəhhabiləri Azərbaycan üçün təhlükə hesab edirsinizmi?

Bəli (315)
Xeyr (192)
Bilmirəm (29)



ARXİV
Dost saytlar
Sayğac

free counters

Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi I. Zirve Bildirisi
Şiriftin ölçüsünü dəyiş

Almatı, 21 Ekim 2011

   Azerbaycan Cumhurbaşkanı Sayın İlham Aliyev, Kazakistan Cumhurbaşkanı Nursultan Nazar-bayev, Kırgız Cunhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Roza Otumbayeva ve Türkiye Cumhuriyyeti Başbakan Yardımcısı Sayın Bekir Boğaz, 21 Ekim 2011 tarihinde Almatıda düzenlenen Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi (bundan sonra “Türk Konseyi” olarak anılacaktır) I. Zirvesinde bir araya gelmişler ve
   Bağamsızlıklarının 20. Yılını kutlayan Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistanın, siyasi, ekonomik, sosyal, hukuki ve diğer alanlardaki reformlar sayesinde göstermiş oldukları kaydedeğer ilerlemiyi teyit ederek; bağamsız devletler olarak uluslararası toplumdaki konumlarını pekiştirmelerini takdir ederek;
   Türk Dili Konuşan Ülkeler (bundan sonra “Türk Devletleri” olarak anılacaktır) arasında ortak tarih, dil, kimlik ve kültüre dayanan ilişkileri daha da geliştirme ve dayanışmayı daha da güçlendirme niyetlerini yineleyerek;
   Daha önceki 10 Türk Dili Kouşan Ülkeler Devlet Başkanları Zirveleri ile bu Zirve Toplantlarında kabul edilen Bildirilerin Hükümleriyle mutabakatlarını teyit ederek;
   Nahçivan Anlaşmasıyla öngörüldüğü üzre, Türk Konseyinin tam teşekküllü bir uluslararası kuruluş olarak kurulmasından duydukları memnuniyeti yineleyerek;
   Zirvelerin Türk Konseyinin kurumsal çerçevesi altında tekrar düzenlenmeye başlamasının özel önemini idrak ederek;
   Türk Devletleri arasında kapsamlı bağlar ve mevcut dayanışmanın Avrasiya bölgesindeki bölgesel ve uluslararası işbirliğini güçlendirdiğinden emin olarak;
   Ekonomik işbirliğinin Türk Konseyi Üye Ülkeleri arasındaki bölgesel bütünleşme bakımından itici güç olduğunu kabul ederek;
   Helsinki Nihai Senedi başta olmak üzere, Birleşmiş Milletler Şartının amac ve ilkeleri ile Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı belgelerine bağlılıklarını ifade ederek;
   Egemenlik, toprak bütünlüğü, sınırların dokunulmazlığı, içişlerine müdahile etmeme, kuvvet kullanmaktan veya kullanma tehdidinden kaçınma temel ilkelerine uygun şekilde Devletlerin siyasi ve ekonomik güvenliğini güçlen-dirmiyi amaçlayarak;
aşağıdaki hususları açıklamışlardır:

I. Genel Konular
   1. Almatıda düzenlenen Türk Konseyi I. Zirvesinin Türk Devletleri arasında ikili ve çok taraflı ilişkilerin ve işbirliğinin gelişmesinde yeni bir döneme işaret ettiğini not etmişlerdir.
   2. Aralarındaki ortak tarih, kültür, dil ve kimlik ortaklığından hareketle karşılıklı çıkarlarını, ilişki ve dayanışmalarını daha da geliştirme kararlılıklarını ifade etmişlerdir.
   3. Nahçivan Anlaşmasını tamamlayan Anlaşmalar ve Türk Konseyi tüzüklerini kapsayan Türkiye Cumhuriyeti Hükumeti  ile Türk Dili Konuşan Ülkeler Sekretariyası Arasında Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Sekre-tariyasına Dair Evsahibi Ülke Anlaşması, Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi Tüzüğü, Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi Himayesinde Faaliyet Güsteren Türk Dili Konuşan Ülkeler Aksakallar Konseyi Tüzüğü ve Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi Sekretariyası Personel Tüzüğünün sonuçlandırmalarından duydukları memnuniyeti ifade etmişlerdir.
   4. Türk Devletleri arasındaki koordinasyonun temel danışma kurumu olarak Türk Konseyi Sekretariyanın faaliyetlerinin geniş çaplı bölgesel işbirliğine yeni bir canlılık katacağına olan inançlarını kaydetmişlerdir.
   5. Üye Ülkeler kitle iletişim araçlarının, kamoyunda Türk Konseyi ve Konseyle ilgili kuruluşlar hakkında daha fazla farkındalık sağlamak konusunda önemli bir rol oynaması gerektiğini vurgulamışlar; bu bağlamda “Türk Dili Konuşan Ülkeler Medya Platformu”nun kurulmasını memnuniyyetle karşılamışlardır.
   6. Istanbulda 29-30 Eylül tarihlerinde düzünlenen Aksakallar Konsseyi 2. Toplantısında kabul edilen tavsiye kararlarını memnuniyetle karşılamışlar ve Üye Ülkelerin ilgili Hükumet kuruluşlarından, bu kararların uyğulanmasını temin edecek mekanizmaların değerlendirilmesi ve tasarlanması amacıyla Sekretariyanın eşgüdümünde ortak komiteler oluşturulmasını istemişlerdir.

II. Ekonomik Konular
   7.  Ticaret ve ekonomik alanlardaki ilişkilerin eşitlik ve karşılıklı yarar ilkeleri temelinde geliştirilmesi ve endüstri, tarım, ulaşım, iletişim, su ve enerji konuları, alternatif enerji ve turizmi kapsayan bütün alanlarda işbirliğinin geliştirilmesi niyetlerini ifade etmişlerdir.
   8. Karşılıklı olarak yarar sağlayan ekonomik bağların derinleşdirilmesi için Üye Ülkeler arasındaki yatırım ortamının iyileştirilmesinin önemini vurgulamışdırlar.
   9. Ekonomik işbirliğinin temel amacının Türk Konseyi Üye Ülkeleri arasında malların, sermayenin, hizmetlerin ve teknolojininn serbest dolaşımını gerçekleştirmek oldu-ğunu ifade etmişlerdir.
   10. Astanada 13 Ekim 2011 tarihinde düzenlenin Ekono-miden Sorumlu Bakanların I. Toplantısında alınan kararlara tam destek vermişler; yatırım ortamının iyileştirilmesi; ekonominin çeşitlendirilmesine yönelik önlemler, ulaştırmanın geliştirilmesi, ekonomik ilişkilerin temeli olarak girişimcilik konularında çalışma grupları kurulması kararını memnuniyetle karşılamışlar ve Bakanlardan, bir sonraki Devlet Başkanları Toplantısına kadar kaydedilen ilerleme hususunda rapor vermelerini istemişlerdir.
   11. Bu çerçevede, İş Konseyi faaliyetlerinin Türk Devletleri iş çevreleri arasındaki yararlı bağlantıları güçlendireceğine olan inançlarını not ederek, Türk İş Konseyinin kurulmasını ve açılış toplantısında alınan karaları memnuniyetle karşılamışlardır.
   12. Kamu-Özel Sektör Ortaklığı modeli kapsamındaki öncü projelerin gerçekleştirilmesini daha da teşvik et-mişler ve bu amaçla ortak girişimler gerçekleştirilmesi için Ekonomi Bakanlarına çağrıda bulunmuşlar ve Türk İş Konseyini bu yönde teşvik etmişlerdir.
   13. Yatırımçıları olumsuz etkileyen gayrımenkul edinme önündeki engelleri kaldırmak amacıyla gayrımenkul edinme mevzuatının uyumlaştırılmasına yönelik çabaları not etmişlerdir.
   14. Bir Siğorta Şirketlerinin Birliğinin kurulmasının ticari işlemleri güvence alacağı inançlarını yinelemişlerdir.
15. Ticaret ve yatırım imkanlarının geliştirilmesi amacıyla özellikle işadamlarına vize ve çalışma izinleri ita edilmesinin    kolaylaştırılmasına yönelik mevcut çabaların güçlendirilmesi üzerinde mutabık kalmışlardır.

III. Ulislararası Projeler
   16. Hazar havzası enerji kaynaklarının Avrupanın enerji güvenliğinin sağlanması konusuda artan rolünü teyit etmişler, straejik Bakü-Tiflis-Ceyhan ham petrol boru hattı ve Bakü-Tiflis Erzurum doğalgaz boru hattının sadece küresel enerji güvenliğine katkıda bulunmakla kalmayıp, aynı zamanda bölge ülkelerinin sürdürülebilir ekonomik kalkınmasını desteklediğini dile getirmişlerdir. Bu kapsamda, Bakü-Tiflis-Ceyhan petrol boru hattının arttırılan kapasitesinden daha fazla yararlanmasının önemine dikkat çekmişler, mevcut ve gelecekteki Bakü-Tiflis-Ceyhan ham petrol boru hattı ve Azerbaycan topraklarından kaynaklanan diğer ulaştırma sistemleri arasındaki bağlantının önemini vurgulamışlardır.
   17. 2012 yılı itibariyle hayata geçirilmesi planlanan yeni Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu bağlantısının Türk devletleri arasındaki ulaşımı kolaylaştıracağını, Avrasya bölgesindeki ticaret hacminin artmasına katkıda bulunacağını ve bölgesel kalkınma ve ekonomuk işbirliğine yardımcı olacağını dile getirmişlerdir.

IV. Güvenlik Konuları
   18. Türk Konseyi çerçevesinde, Üye Ülkeleri ilgilendiren güvenlik konularında ortak tutum geliştirmek amacıyla görüşmeler gerçekleştirmeye karar vermişlerdir.
   19. Ulusal ve bölgesel güvenlik, istikrar ve barışın dava-mının yanı sıra, demokrasi, insan hakları ve temel özgürlüklere saygi, Pazar ekonomisinin geliştirilmesi, hukukun üs-tünluğu ve iyi yönetişim ilkelerine bağlılıklarını teyit etmişlerdir.
   20. Sınırların zor kullanarak değişdirlmesinin kabul edilmeğeceyine dair tutmlarını yenilemişler, uluslararası toplumun, devletlerin barış ve istikrarını, egemenliğini ve toprak bütünlüğünü tehdit edebilecek saldırılarla müca-dilesinin güclendirilmesinin küresel güvenliğin korunmasında belirleyici bir unsur olduğuna dair inançlarını not etmişlerdir.
   21. Kuvvet kullanımına başvuran aşırıcılık, bölücülük ve terörizm ile insan ticareti ve yasadışı göç, uyuşturucu ve psikotropik madde kaçakçılığı, sınıraşan örgütlü suçlar ile ateşli silah kaçakçılığı gibi belirli tehditlere karşı müccadelede işbirliği ve ortak hareket etmenin önemini bir kere daha vurgulamışlar ve uluslarası toplum içinde bu amaca yönelik dayanışmanın önemine vurgu yapmışlardır.
   22. BM Teşkilatının uluslararası güvenlik ve sürdürü-lebilir kalkınmanın gerçekleşmesi için küresel ve stratejik sorunların çözümünde oynadığı rolün güçlendirilmesine özel önem verdiklerini not etmişlerdir. BM bünyesinde sürdürülmekde olan reformların, BM nin sahip bulunduğu imkanların uluslararası hukuki düzene yönelik yeni tehdit-lere karşı etkin ve ivedi olarak kullanılmasına yönelik ol-ması gerektiğini teyit etmişlerdir.
   23. Silahların kontrolü, silahsızlanma ve Kitle İmha Silahlarının (KİS) yayılmasının önlenmesi yoluyla uluslararası barış ve güvenliğin tesisine desteklerini dile getirmişlerdir.
   24. Güney Kafkasyada kalıcı  istikrarın ve bölgesel işbirliğinin önündeki ana engellerden biri olan Ermenistan-Azer-baycan Yukarı Karabağ sorununun ve bunun yol açtığı bölgesel istikrarsızlığın Azerbaycan Cumhuriyetinin bağımsızlığı, toprak bütünlüğü ve sınırlarının dokunulmazlığı, temelinde barışçıl yöntemlerle çözümü kavuşturulmasına verdikleri önemi ifade etmişler: Ermenistan-Azerbaycan Yukarı Karabağ sorunun çözümünün Avrasya coğrafyasında barış, istikrar ve rifahın sağlanması yönünde kaydadeğer bir ilerleme oluşturacağına dair inançlarını yinelemişlerdir.
   25. Kıbrısta BM Genel Sekreteri tarafından belirlenen 2011 yılı sonundan önce bir çözüme varılması amacıyla devam eden BM kapsamındaki çözüm sürecinin başarısına olan desteklerini not etmişler ve huzurlu, güvenli ve müreffeh bir hayata sahip olma isteklerinde Kıbrısta eşit ve kurucu bir ortak olan Kıbrıs Türk halkı ile dayınışma içinde olduklarını ifade etmişlerdir.
   26. Afganistanın egemenliğine, toprak bütünlüğüne ve ulusal birliğine desteklerini yinelemişler ve bölgesel sahiplenme ilkesine güçlü vurgu yaparak, Afkanistanın yararı için bölgesel işbirliğinin arttırılmasına  katkı sağlayacak olan 2 Kasım 2011 tarihinde Türkiyede düzenlenecek “Afkanistan için İstanbu Konferansı” ile 15 Kasım 2011 tarihinde Asta-nada geçekleştirilecek Afkanistan Uluslararası Temas Grubu Toplantısına olan desteklerini ifade etmişlerdir.
   27. Irakın egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün korunması ve İrak toplumunun ayrılmaz bir parçasını oluşturan Türkmenlerin de dahil olmak üzere İrak halkının tüm unsur-larının temel hak ve özgürlüklerinin güvence altına alınması gerekiğine dikkat çekmişlerdir.
   28. Kırgız Cumhuriyetinin 2010 Haziran ayında yaşanan trajik olaylardan sonra Kırgız Cumhuriyetinin Güneyinin yeniden imarı yönündeki etkin faaliyyetlerini memnuniyetle karşılamışlardır.

V. Sosyal ve Kültürel Konular
   29. Üye Ülkeler Parlamentoları arasında koordinasyonu sağlayan yapı olarak TÜRKPA nın oynadığı önemli rolü takdir ederek 27-28 Nisan 2011 tarihlerinde Astanada düzenlenen TÜRKPA 2. Genel Kurul toplantısından duydukları memnuniyeti dile getirmişlerdir.
   30. Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatının (TÜRKSOY) görevi olan ortak değerlerin ortaya çıkarılması, zenginleştirilmesi, yaygınlaştırılması ve tanıtılması ile Türk dünyasındaki ilişkilerin derinleştirilmesi yönündeki çabalarını takdir etmişlerdir.
   31. TÜRKSOY un Eskişehiri (Türkiye) 2013 Türk Kültür Başkenti olarak ilan etme önerisini desteklemişlerdir.
   32. Türk Ünversitelerarası Birliği kurma girişimini, bu tarz projelerin bilimsel kuruluşlar, eğitim kurumları ve bilim insanları arasındaki ilişkileri daha da geliştirdiğini ve ayrıca üniversite öğrencilerine zenginleştirici deneyimler sunduklarını not emek suretiyle memnuniyetle karşılamış-lardır.
   33. Türk Devletlerinin kalkınma potansiyellerini ve mevcut araştırma ve geliştirme faaliyetlerini bir araya toplamak ve bu potansiyeli sinerji yoluyla daha da geliştirmek amacıyla “Türk Bilimsel Araştırma Fonu” kurulması konusunda anlaşmışlar ve Sekretaryayı sözkonusu Fonun Bişkek Zirvesinden önce kurulması için kurumsal işlemleri başlatmaya çağırmışlardır.
   34. Iklim değişikliği ve çevre konularında, uluslararsı platformlar da dahil olmak üzere, işbirliğini geliştirme arzularını beyan etmişlerdir.
   35. Su kaynaklarının kapsamlı ve makul kullanımı amacına yönelik uluslararası işbirliğinin gerekliğini ifade etmiş-lerdir.

VI. Uluslararası Örgütlərdə İşbirliği
   36. Avrasya ve ötesindeki olumlu yansımalarıyla kültürlerarası diyaloğun ve anlayışın ileritimesi bakımından önemli etkileri olacak Türkiyenin AB üyeliğine olan güçlü desteklerini beyan etmişlerdir.
   37. Diğerlerinin yanında İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) çerçevesinde de ortak değerler temelindeki dayanışma ve işbirliğinin güçlendirilmesi gerekliliğini vurgulamışlardır.
   38. Türk Konseyi Asyada İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansının (AİGK-CİCA) Asya kıtasına barış ve istikrar getirme yönündeki çabalarına verdiği desteği vurgulamışlardır.
   39. BM Genel Kurulunda Türk Konseyinin gözlemci statüsünü haiz olmasının iki örgüt arasındaki verimli işbirliğine katkıda bulunacağına olan inançlarının altını çizmişler, bu statünün kazanılmasına kadar bu hususu birlikte takip etmeye karar vermişlerdir.
   40. Türk Konseyi vee Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (ECO) arasında kurulan kurumsal işbirliğini memnuniyetle kar-şılamışlar ve iki örgütün bölgesel işbirliğinin geliştirilmesine yönelik çabalarına katkıda bulunacaklarını teyit etmiş-lerdir.
   41. Avrupa Konseyi ile diyalog ve işbirliği içinde olma yönündeki ortak iradelerini dile getirmişlerdir.
   42. Türk Devletlerinin çıkarlarını çok taraflı platdormlarda daha güclü dile getirmek amacıyla uluslararası örgütlerde ortak pozisyon benimsenmesinin önemine dikkat çekmişlerdir.
   43. Bu bağlamda, uluslararası örgütler ve pozisyonlar ile uluslararası etkinliklere yönelik adaylıklar konusunda, Türk Konseyi Sekretaryası vasıtasıyla işbirliği ve eşgedüm sağlayacaklarını ifade etmişlerdir.
   44. Dışişleri Bakanlarının Dönem Başkanının başkanlığında uluslararası siyasi konuları değerlendirmek ve tartışmak üzere düzenli olarak toplanmaya davet etmişlerdir.
   45. Türk Konseyi Sekretaryasının Üye Ülkelerin katıldıkları uluslararası toplantılara gözlemci süresinde iştirak etmesini uygun bulmuşlardır.

VII. Diğer Konular
   46. Kırgızıstanda 10 Ekim 2010 tarihinde yapılan parlamento seçimlerinin başarılı bir şekilde gerçekleştirilmesini memnuniyetle karşılamışlar ve parlamentler hükümet sisteminin kurulması ile demokratik dönüşümün sağlanmasında Kırgızıstana olan sürekli desteyini teyit etmişlerdir.
   47. Astanada 1-2 Aralık tarihinde AGİT Zirvesi ve 28-30 Haziran 2011 tarihlerinde İİT Dışişleri Bakanları Konseyi 38. Oturumuna başarıyla ev sahiipliği yapmasından dolayı Kazakistanı ve İstanbulda 23 Aralık 2010 tarihinde 11. ECO Zirvesi ve 9-13 Mayıs 2011 tarihlerinde BM En Az Gelişmmiş Ülkeler 4. Zirvesini başarılı bir şekilde düzenlemiş olmasından dolayı Türkiyeyi tebrik etmişlerdir.
   48. Kazakistan Cunhuriyetinin Türk Konseyi Dönem Başkanlığını üstlenmesini memnuniyetle karsılamış ve Kazak Dönem Başkanlığının, Üye Ülkelerle yakın işbirliği içinde, Türk Konseyine yeni bir dinamizm getirceğine olan güvenlerini ifade etmişlerdir.
   49. Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi 2. Zirvesinin 2012 yılında “Eğitim, Bilim ve Kültürel İşbirliği” teması ile Kırğızıstanda düzenlenmesini kararlaştırmışlardır.
   Kazakıstan Cumhurbaşkanı Sayın Nursultan Nazar-bayeve, Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi 1. Zirvesi görüşmelerini, başarılı bir sonuç sağlanmasını temnen yetkin bir şekilde yönettiği için en derin teşek-kürlerini sunmuşlar ve kendilerine gösterilen hünsü kabul ve konukseverlik ile kusursuz Zirve düzenlemeleri için Kazakistan Halkı ile Kazakistan Cumhu-riyeti Hükumetine duydukları memnuniyeti dile getirmişlerdir.

Bu yazı 1021 dəfə oxunmuşdur.

Çap et Paylaş Yaddaş qeydi Dosta göndər Share


Şərh


Ad və soyadınız* :
E-mail* :
Veb saytınız:
Şərhiniz* :